Reguła proporcjonalności pomniejsza odszkodowanie w takim stopniu, w jakim suma ubezpieczenia polisy pozostaje do rzeczywistej wartości ubezpieczonego mienia.

Oznacza to, że np. ubezpieczając mienie tylko na 50% jego wartości, w razie wystąpienia szkody kwalifikującej do wypłaty ubezpieczenia, osoba ubezpieczona otrzyma tylko 50% sumy ubezpieczenia. W takiej sytuacji nastąpiło niedoubezpieczenie w proporcji 50%, wobec czego w takim samym wymiarze zostanie pomniejszona kwota odszkodowania – również o 50%.

Przedstawmy to na konkretnym przykładzie.
Nabywamy nieruchomość o wartości 500 000 zł, decydujemy się na jego ubezpieczenie. Nie chcemy jednak przepłacać za składkę ubezpieczeniową, więc decydujemy się ubezpieczyć ją jedynie na połowę jej wartości, czyli 250 000 zł. Jeśli w sytuacji zdarzeń losowych, np. pożaru, poniesiemy straty, które zostały przez ubezpieczyciela wycenione na 100 000 zł, otrzymamy tylko 50 000 zł odszkodowania. Dlaczego? Otóż zakupiliśmy ubezpieczenie tylko na połowę wartości nieruchomości, przez co nastąpiło niedoubezpieczenie równe 50%. W takiej samej proporcji zostanie również wypłacone odszkodowanie.